7–8 aprel kunlari SPHERE tarmog‘i oliy ta’limda sun’iy intellekt (SI) mavzusiga bag‘ishlangan ikki kunlik onlayn seminar tashkil etdi. Tadbirda Oliy ta’limni isloh qilish bo‘yicha ekspertlar (HERE) tarmog‘iga jalb qilingan universitetlar, milliy agentliklar va talaba tashkilotlaridan 100 dan ortiq ishtirokchi qatnashdi. Seminar davomida SI ta’lim olish va o‘qitish jarayonlari, o‘quv dasturlarini ishlab chiqish, professional amaliyot hamda institut boshqaruvini qanday o‘zgartirayotgani muhokama qilindi.
Jamiyatda SI ning tobora keng qo‘llanilishi ta’lim sohasida ham o‘z aksini topmoqda. Uni ta’lim tizimiga integratsiya qilish nafaqat texnik joriy etish, balki qadriyatlar, axloqiy me’yorlar va institutlarning strategik yo‘nalishi bilan bog‘liq muhim savollarni yuzaga keltirmoqda. Sessiyalar davomida ma’ruzachilar SI endilikda kelajak masalasi emas, balki oliy ta’limda faol va tez sur’atlarda rivojlanayotgan omil ekanini ta’kidladilar.
Ishtirokchilar SI ning shaxsiylashtirish va samaradorlikni oshirish salohiyatini akademik halollik, tenglik va tanqidiy fikrlashni ta’minlash zarurati bilan muvozanatlashtirish masalalarini muhokama qildilar.
Asosiy mavzular va muhokamalar
1-kun – Pedagogika va institutlarning tayyorgarligi
Seminar Yevropa Komissiyasi vakillarining kirish so‘zi bilan boshlandi. Ular SI to‘g‘risidagi qonun (AI Act) va raqamli ta’lim strategiyalari kabi YI tashabbuslari haqida ma’lumot berdilar. Birinchi panel muhokamani “ta’limda SI dan foydalanish kerakmi?” degan savoldan “uni qanday mas’uliyat bilan integratsiya qilish mumkin?” degan savolga yo‘naltirdi. Ma’ruzachilar o‘qituvchilar va talabalarni tayyorlash, me’yoriy tartibga solish hamda puxta o‘ylangan qo‘llash orqali ularni qo‘llab-quvvatlash muhimligini ta’kidladilar.
HERE vakillari tomonidan taqdim etilgan keys-stadilar milliy strategiyalar va institutsional innovatsiyalarni namoyish etdi — SI maktablari, texnologiya kompaniyalari bilan hamkorlik, SI yordamida o‘qitish va ma’muriy boshqaruv kabi tashabbuslar shular jumlasidandir.
Keyingi sessiyalarda ijtimoiy interaktiv robotlar, generativ kontent va o‘quv tahlili (learning analytics) kabi vositalarning pedagogik ta’siri ko‘rib chiqildi. Ma’ruzachilar ushbu vositalar o‘qituvchilarni almashtirmasligi, balki qo‘llab-quvvatlashi zarurligini hamda ularni joriy etish aniq institutsional yondashuv asosida amalga oshirilishi lozimligini qayd etdilar.
2-kun – Professional qo‘llanilish va boshqaruv
Ikkinchi kun SI ning professional amaliyotga ta’siri misollari bilan boshlandi. Jumladan, akademik diplomlarni tan olish va tibbiy ta’lim sohasidagi qo‘llanilish tajribalari ko‘rib chiqildi. Ma’ruzachilar hujjatlarni tekshirish va jarrohlik tayyorgarligida SI jarayonlarni qanday takomillashtirayotganini tushuntirar ekanlar, axloqiy nazorat va inson tomonidan qaror qabul qilish zarurligini yana bir bor ta’kidladilar.
Universitetlarga qabul jarayonida SI dan foydalanish bo‘yicha sessiyada talabalar arizalarini algoritmlar yordamida baholashning huquqiy, axloqiy va moliyaviy jihatlari muhokama qilindi. Muhokamalar, ayniqsa YI reglamentlari o‘zgarib borayotgan sharoitda, shaffoflik, professor-o‘qituvchilar ishtiroki va mazmunli insoniy nazorat zarurligiga qaratildi.
Yakuniy panelda institutlar darajasidagi kengroq masalalar ko‘rib chiqildi. Jumladan, SI vositalaridan inklyuziv foydalanish, ekologik ta’sir, talabalar ma’lumotlarini himoya qilish hamda SI davrida akademik mas’uliyatning o‘zgarishi muhokama qilindi.
Har ikki kun davomida o‘tkazilgan kichik guruh muhokamalari ishtirokchilarga xavflarni aniqlash, strategiyalar ishlab chiqish va SI ning o‘z institutlariga ta’siri haqida fikr yuritish imkonini berdi. Amaliy vositalardan tortib tizim darajasidagi islohotlargacha bo‘lgan g‘oyalar orqali mas’uliyatli va inklyuziv SI qo‘llanilishini shakllantirish bo‘yicha takliflar bildirildi.
Yakuniy muhokamada muvofiqlashtirilgan va fanlararo yondashuv zarurligi ta’kidlandi. Oliy ta’limda SI ni joriy etish darajasi bir xil emasligiga qaramay, seminar xulosasiga ko‘ra, muassasalar tajriba bosqichidan strategik integratsiyaga o‘tishi, bunda umumiy tajriba, aniq siyosat va axloqiy oldindan ko‘ra bilish tamoyillariga tayanishi zarur.
